(EN) (TR) (ES)

We love novels. Because they tell us about ourselves. It is about the journey of the individual, the hero of the last centuries, through rupture and formation. It shows lost fish the ocean, freedom, courage, and confrontation; it serves as a kind of Nemo for them.

While we sit on our couches sipping coffee, the heroes in the book take risks, fall in love, set out on journeys, save the world, discover themselves, and pierce through society. Meanwhile, we strive to think about them and feel their depths. Sometimes we leap off cliffs with ropes tied around our waists, playing hide and seek with our eyes wide open; sometimes we interpret social decay and individual darkness, leaving the novel in our hands behind.

But all this adventure—the novel and the individual caught between its ‘own reality’ and social identity—is actually a rather ‘modern’ concept.

Of course, there are many genres that narrate the search for meaning, love, and social inequality before the novel. For example, the Milesian Tales about love adventures; the Ethiopian stories (Heliodorus, 4th century A.D.) telling of idealistic individuals or eros (passion); or works like Satyricon (Petronius, 1st century A.D.), which satirically and fantastically narrates the arrogance of soldiers, the rudeness of slaves, and the cruelty of masters, and The Golden Ass (Apuleius, 2nd century A.D.).

As Aristotle said, the epic tales about those superior to us, along with some ‘heroes’ serving as examples, helped people of that era bring order and meaning to their lives, while satires and comedies about those below us relieved social tension.

Writing, whether in theater format, poetry, tales, or songs, has provided a guide for societal roles. At least that was the case in the Greek and Roman geographies from which we have written evidence. Although the function is somewhat similar in other geographies, the connections between authority, society, and humans differ, which also changes the use of writing. Consequently, the evolving genres vary as well. But for now, let’s stick to the West and its offspring, the novel.

Even though there are lengthy stories, poems, and texts about humans from before and shortly after Christ, the novel as we understand it does not yet exist. In other words, these works lack a plot flow and rational (this is important) connections between events. The trauma of the individual caught between Idealism (the Apollo myth or let’s say bourgeois morality) and Romanticism (the Diogenes myth or the free individual)—the “do you love your mother more, or your father?”—is also absent. Writing, without much fictional flow and cause-and-effect focus, serves more as a manual on love, uncertainty, roles, and power, sometimes as a form of entertainment. This period can be seen as an early stage of the novel.

After the religion and state-focused texts of the Middle Ages, between the 14th and 16th centuries, there is a situation in Western written texts where knights ride on white horses. Through these heroes, the injustices, immoralities, and oppressions of the feudal era are narrated as a fight for justice. Some find knightly romances unsatisfactory, leading them to write picaro (rogue) stories about the poor—who steal, lie, and struggle—satirizing the nobles. We could call these stories early Oğuz Atay narratives that haven’t yet climbed the social ladder.

The tone changes when the desire to remove the knight’s armor, defeat the lords, climb the social ladder, and pierce through society begins to take shape.

————————————————————————————

(EN) (TR) (ES)

Don Kişot’un burjuvalığı

Romanları severiz. Çünkü bize bizi anlatır. Son yüzyılların kahramanı olan bireyin, kopuş ve oluş serüvenidir meselesi. Kayıp balıklara okyanusu, özgür olmayı, cesareti ve yüzleşmeyi gösterir; onlara Nemo’luk yapar bir nevi.

Biz koltuğumuzda kahve içerken, kitaptaki kahramanlar(!) risk alır, aşık olur, yola çıkar, dünyayı kurtarır, kendini keşfeder, toplumu deler. Biz de bu arada onlar hakkında düşünmeye, onların derinliklerini hissetmeye çabalarız. Bazen belimizde ip bağlı iken uçurumlardan atlarız, gözlerimiz açık bir şekilde saklambaç oynarız; bazen toplumsal çürümelere ve bireysel karanlıklara yorulur, elimizdeki romanı dayanamaz bırakırız.

Ama tüm bu serüven, yani roman ve onun ‘kendi gerçekliği’ ile toplumsal kimliği arasına sıkışıp kalmış bireyi aslında epey ‘modern’ bir kavram.

Elbette insanın anlam arayışını, aşkı ve toplumsal eşitsizliği anlatan birçok tür var roman öncesinde. Misal, aşk maceralarını konu alan Miletos Masalları; idealist insan ya da eros (tutku) hikayeleri anlatan Etiyopyalı (Heliodoros, M.S. 4. yy); askerlerin küstah, kölelerin edepsiz ve efendilerin acımasız oluşunu hiciv ve fantastik hikayelerle anlatan Satyricon (Petronius, M.S. 1. yy) ya da Altın Eşek (Apuleius, M.S. 2. yy) gibi eserler.

Aristo’nun dediği gibi, bizden üstün olanların anlatıldığı destanlar ile bazı ‘kahramanları’ örnek alıp kendine çeki düzen ve anlam veren o dönem insanları, bizden aşağıdakilerin anlatıldığı hiciv ve komedilerle de toplumsal gerilimi boşaltıp rahatlıyorlar.

Yazı, ister tiyatro formatında, ister şiir, ister masal ya da türkü olsun fark etmez, insana toplumsal roller için bir yol göstermiştir. En azından yazılı kanıtların elimize ulaştığı Yunan ve Roma coğrafyasında böyle. Diğer coğrafyalarda işlev az çok benzer olsa da, otorite, toplum ve insan arasındaki bağlar farklı olduğu için, yazının kullanımı da biraz değişiyor. Haliyle zamanla evrilen türler de farklı. Ama biz şimdilik Batı ve onun bebeği romanda kalalım.

İsa’dan önce ve az sonrası dönemde, insana dair her ne kadar upuzun hikayeler, şiirler ve metinler olsa da, şu an kabul ettiğimiz anlamda roman ortalarda yok henüz. Yani bu eserlerde bir plot akışı ve olaylar arasında rasyonel (burası önemli) bağlar yok. İdealizm (Apollon miti ya da diyelim ki burjuvalık ahlakı) ile Romantizm (Dyojen miti ya da özgür birey) çatışması arasında kalan bireyin ‘anneyi mi daha çok seviyorsun, babayı mı’ travması da yok. Yazı, pek de kurgusal bir akışı ve sebep-sonuç odaklı içeriği olmadan, daha çok aşk, bilinmezlik, roller ve iktidar üzerine kah bir kullanma kılavuzu, kah bir eğlence metası. Bir tür erken dönem roman dönemi bu yıllar.

Ortaçağ’ın din ve devlet işleri odaklı metinlerinden sonra, 14-16 yy. arasında Batı’daki yazılı metinlerde şövalyeler aşağı beyaz atlı prensler yukarı bir durum var. Bu kahramanlar üzerinden, feodal dönemdeki ahlaksızlıklar, haksızlıklar, baskılara karşı adalet için savaş anlatılıyor. Bazılarına şövalye romanları yapamacık geliyor. Onlar da soyluları hiciv eden, yalan, çalan, aç, işlerde tutunamayan fakirlere dair pikaro (hayta) hikayeleri yazmaya başlıyor. Henüz sınıf atlayamamış Oğuz Atay hikayeleri diyebiliriz bunlara.

İşin rengi şövalye zırhını çıkarıp, derebeyleri yenip sınıf atlamak ve toplumu delmek istemeye başlayınca değişiyor. Yeni bir var oluş isteyen ilk modern ‘burjuva bireyimizin’ tohumları ise, 1605 yılında bir tuhaf şövalyamız Don Kişot romanında atılıyor. Eski tarz romanın parodisini yapan Cervantes, Amerika’nın istilası, hızla zengin olanlar, yeni-eski çatışması içinde oluşan toplumun inanç ve değerlerini sorguluyor. Nesir formunda modern bir destan yaratmaya çabalarken (spoiler: bizde bunu Yaşar Kemal yapmaya çabalayacak), mitolojik hikayalerin yerine edebiyatı, tüm bu hengamede yalnızlaşan bireyin kendini yeniden inşa etme arzusunu koyar.

Roman, eski ile yeni arasındaki çatışmada sıkışıp kalmış bireyin hikayesi aslında. Avrupa’nın sınıf atlamak ve ‘özgür olmak’ isteyen burjuva bireyinin bu boşluktaki sesi.

---

(EN) (TR) (ES)

La burguesía de Don Quijote

Amamos las novelas. Porque nos cuentan sobre nosotros mismos. Se trata del viaje del individuo, el héroe de los últimos siglos, a través de la ruptura y la formación. Muestra a los peces perdidos el océano, la libertad, el coraje y la confrontación; les sirve como una especie de Nemo.

Mientras estamos sentados en nuestros sofás tomando café, los héroes en el libro toman riesgos, se enamoran, se embarcan en aventuras, salvan el mundo, se descubren a sí mismos y penetran en la sociedad. Mientras tanto, nos esforzamos por pensar en ellos y sentir sus profundidades. A veces saltamos de acantilados con cuerdas atadas a nuestras cinturas, jugando a las escondidas con los ojos bien abiertos; a veces interpretamos la descomposición social y las oscuridades individuales, dejando atrás la novela que tenemos en nuestras manos.

Pero toda esta aventura, la novela y el individuo atrapado entre su ‘propia realidad’ y la identidad social, es en realidad un concepto bastante ‘moderno’.

Por supuesto, hay muchos géneros que narran la búsqueda de significado, el amor y la desigualdad social antes de la novela. Por ejemplo, los Cuentos de Mileto sobre aventuras amorosas; las historias etíopes (Heliodoro, siglo IV d.C.) que narran individuos idealistas o eros (pasión); o obras como Satyricon (Petronio, siglo I d.C.), que narra de manera satírica y fantástica la arrogancia de los soldados, la grosería de los esclavos y la crueldad de los amos, y El Asno de Oro (Apuleyo, siglo II d.C.).

Como dijo Aristóteles, las epopeyas sobre aquellos superiores a nosotros, junto con algunos ‘héroes’ que sirven como ejemplos, ayudaron a las personas de esa época a dar orden y significado a sus vidas, mientras que las sátiras y comedias sobre aquellos por debajo de nosotros aliviaban la tensión social.

La escritura, ya sea en formato de teatro, poesía, cuentos o canciones, ha proporcionado una guía para los roles sociales. Al menos así fue en las geografías griega y romana de las cuales tenemos evidencia escrita. Aunque la función sea algo similar en otras geografías, las conexiones entre la autoridad, la sociedad y los humanos difieren, lo que también cambia el uso de la escritura. En consecuencia, los géneros en evolución también varían. Pero por ahora, mantengámonos en Occidente y su descendencia, la novela.

A pesar de que hay historias, poemas y textos extensos sobre los humanos desde antes y poco después de Cristo, la novela tal como la entendemos aún no existe. En otras palabras, estas obras carecen de un flujo narrativo y conexiones racionales (esto es importante) entre los eventos. La trauma del individuo atrapado entre el Idealismo (el mito de Apolo o, digamos, la moral burguesa) y el Romanticismo (el mito de Diógenes o el individuo libre)—el trauma de “¿amas más a tu madre o a tu padre?”—también está ausente. La escritura, sin un flujo narrativo ficticio y un enfoque causa-efecto, sirve más como un manual sobre el amor, la incertidumbre, los roles y el poder, a veces como una forma de entretenimiento. Este período puede ser visto como una etapa temprana de la novela.

Después de los textos centrados en la religión y el estado de la Edad Media, entre los siglos XIV y XVI, hay una situación en los textos escritos en Occidente donde los caballeros montan caballos blancos. A través de estos héroes, se narra la lucha por la justicia contra las inmoralidades y injusticias de la era feudal. Algunos encuentran insatisfactorias las novelas de caballería, lo que les lleva a escribir historias de pícaros sobre los pobres—que roban, mienten y luchan—satirizando a los nobles. Podríamos llamar a estas historias narrativas tempranas de Oğuz Atay que aún no han escalado la jerarquía social.

El tono cambia cuando comienza a tomar forma el deseo de quitarse la armadura del caballero, derrotar a los señores, escalar la jerarquía social y penetrar en la sociedad.