Yolda Campedevol hedeflerken kendimi La Garriga’da buluyorum. Hedef yolun yarısı.

Katalanların ağırlıkta olduğu bir yer. Sağımda, solumda Katalanca sertliği: “Cla”, “amb”, “casa meva”. Şehir mi kasaba mı, bilemediğim La Garriga’yı geziyorum. Garip flörtüm Gemma’nın dediğine göre, burası Modernist mimarlar için bir tür olmazsa olmaz yermiş.

Buranın başka bir özelliği daha var: İkinci Dünya Savaşı döneminde psikolojik savaşların denenme alanlarından biri olmasıydı.

Savaşlar, malum tarih boyunca genellikle askerlerin bir tarafı diğerine karşı kışkırtması şeklinde gerçekleşti. Halkın doğrudan hedef alındığı şehir veya kale kuşatmaları, genellikle açlık ve küçük saldırılarla yıldırma şeklinde olup, daha az tercih edilirdi. Silahların oktan tüfekler ve birkaç havan topuyla sınırlı olduğu dönemde, taraflar birbirlerine yaklaşmak zorundaydı. İnsanlar her durumda kendilerini savunacak kale ve kulelerle psikolojik bir denge içindeydi.

Ancak uçakların ve uzun menzilli araçların ortaya çıkmasıyla birlikte savaş stratejileri de evrim geçirdi. Bu uçan metal silahlar, ilk dünya savaşında diğer uçakları ve gemileri hedef alırken; İkinci Dünya Savaşı’nda yeni bir taktik gelişmeye başladı:

Kasabaların ve sivillerin bombalanması.

Bazı durumlarda, bir şehre haber vermeden günlerce bomba yağdırılabiliyordu. Gökyüzüne kale öremeyecekleri bir gerçekti. Düşmanı ‘insan’ olarak görememek ama sürekli tehdit altında olmak, 1940’larda yaşayan insanlar için inanılmaz bir şoktu.

Bu taktiğin ilk uygulamaları, İspanya İç Savaşı’nda görülmeye başlandı. 20. yüzyılda savaşın dehşeti denilince akla Picasso’nun “Guernica” tablosu gelir.

Guernica, özünde Bilbao’ya yakın tatlı bir Bask kasabası(ydı). İlk kez sivil halkı bombalayarak ve korku yaratarak psikolojik bir deney alanı olarak kullanılan bir kasaba olarak tarihe geçti. Ne yazık ki.

Bu tür bir savaşın kitlelere doğrudan etkisinin sembolü olarak, sürekli ve rastgele aralıklarla bombalanan şehirler, sadece Hitler ve Mussolini gibi liderlere değil, sonraki tüm liderlere etkili bir strateji sundu. Franco, bu fikri ve özünde askeri desteği Mussolini’den alırken, onun diktatörlüğüne karşı çıkan Barselona, Guernica, La Garriga gibi kasabalar ise bu stratejinin hedefi haline geldi.

Barcelona’daki Barceloneta ve Fransız Pirene’lerine yakın La Garriga gibi kasabalar da bu deney alanlarından ilkleri ve ilkler unutulmaz, etkilidir.

Gemma anlatmaya devam ediyor.

Gözlerimi yumuyorum, vermutumu içiyorum ve susuyorum.

Nasıl da alıştırmışız kendimizi ahlaksızlığa bu yüzyılda; savaşta, barışta, işte ve aşkta…

İnsan hayret ediyor.

Hâlâ.